Türkiye'nin En Zengin İlleri Belli Oldu! Gaziantep Kaçıncı Sırada?

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) il bazında gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verileri, 81 ilin ekonomik gücünü ve vatandaş başına düşen üretim değerini bir kez daha gözler önüne serdi. 2024 yılı cari fiyatlarıyla hesaplanan verilere göre kişi başına GSYH'de zirvede İstanbul yer alırken, listenin alt sıralarını Doğu ve Güneydoğu Anadolu illeri paylaştı. Sanayi ve ticaretin başkenti Gaziantep ise kişi başına 318 bin 204 TL ile bölgesinde orta-üst gelir grubunda kendine yer buldu. İşte Türkiye'nin en zengin ve en yoksul illeri.

Zirvede İstanbul, Kocaeli ve Ankara

TÜİK verilerine göre İstanbul, kişi başına 802 bin 669 TL ile listenin ilk sırasında yer aldı. İstanbul'u 788 bin 873 TL ile sanayi kenti Kocaeli, 788 bin 859 TL ile başkent Ankara izledi. Kocaeli ile Ankara arasındaki farkın yalnızca 14 lira olması dikkat çekti. Kişi başına GSYH, 2024'te yalnızca 11 ilde Türkiye ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

Toplam ekonomik büyüklükte ise İstanbul'un ağırlığı çok daha belirgin. İstanbul 13 trilyon 10 milyar lirayla Türkiye'nin toplam GSYH'sinden yüzde 29,2 pay aldı. Ankara yüzde 10,5, İzmir yüzde 5,7 payla onu izledi. GSYH'den en yüksek payı alan ilk 5 il, ülke ekonomisinin yüzde 53'ünü tek başına oluşturdu.

Sürpriz isimler: Tunceli ve Çankırı

Listenin en dikkat çekici yanı, büyükşehirlerin yanında nüfusu az ama üretimi yüksek illerin de üst sıralara tırmanması oldu. Doğu Anadolu'daki Tunceli, kişi başına 478 bin 675 TL ile bölgesinin ve Türkiye'nin kişi başı geliri en yüksek illerinden biri oldu. İç Anadolu'dan Çankırı 430 bin 386 TL, Kastamonu 395 bin 56 TL, Erzincan 394 bin 311 TL, Artvin 390 bin 108 TL ve Ardahan 385 bin 104 TL ile yüksek kişi başı üretime ulaştı. Batı Karadeniz'in maden kenti Zonguldak ise 364 bin 851 TL'de kaldı. Uzmanlar, nüfusu az olan illerde enerji, madencilik ve büyük sanayi yatırımlarının kişi başı değeri yukarı çektiğine dikkat çekiyor.

Gaziantep kaçıncı sırada?

Türkiye'nin ihracat şampiyonlarından Gaziantep, kişi başına 318 bin 204 TL GSYH ile 81 il arasında 60. sırada yer aldı. Gaziantep, toplam üretimde bölgesinin lokomotifi olmasına rağmen hızlı nüfus artışı ve kalabalık hane yapısı nedeniyle kişi başı değerde büyükşehirlerin gerisinde kalıyor. Güneydoğu'da Gaziantep'e yakın seviyedeki iller arasında 327 bin 509 TL ile Adıyaman ve 306 bin 150 TL ile Şırnak bulunuyor. Uzmanlara göre Gaziantep'in organize sanayi bölgeleri, halı-tekstil, gıda ve plastik sektörlerindeki üretim kapasitesi, kentin toplam ekonomik büyüklüğünü her yıl artırıyor.

Listenin son sıraları

Kişi başına GSYH'de son üç sırada 203 bin 49 TL ile Van, 194 bin 660 TL ile Ağrı ve 188 bin 144 TL ile Şanlıurfa yer aldı. Bu illerde kişi başına düşen üretim değeri, İstanbul'un yaklaşık dörtte biri seviyesinde kaldı. Toplam GSYH'de ise son sıralarda Gümüşhane, Ardahan ve Bayburt bulunuyor.

Kişi başı GSYH ne anlama geliyor?

Kişi başına GSYH, bir ilde bir yıl içinde üretilen toplam mal ve hizmet değerinin il nüfusuna bölünmesiyle hesaplanıyor. Bu rakam doğrudan vatandaşların cebine giren gelir anlamına gelmiyor; ancak illerin ekonomik üretim gücünü ve refah düzeyini karşılaştırmak için en sık kullanılan göstergelerden biri. Yüksek sanayi yatırımı olan küçük nüfuslu iller bu hesapta öne çıkabilirken, göç alan ve hızla büyüyen şehirlerde kişi başı değer daha düşük kalabiliyor.

Yıllık GSYH ise 2024'te bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksiyle yüzde 3,3 arttı ve 46 ilde Türkiye ortalamasının üzerinde büyüme gerçekleşti. Konya tarım sektöründe yüzde 5,6 payla 81 il arasında ilk sırada yer alırken, İstanbul bilgi ve iletişim, finans ve ticaret gibi hizmet sektörlerinin çoğunda açık ara liderliğini sürdürdü.