Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan Önemli Uyarı: E-Devlet Dökümündeki Üç Harfe Dikkat!

Sosyal güvenlik sistemindeki haksız kazanç ve sahte emeklilik faaliyetlerini önlemek amacıyla gerçekleştirilen denetimler, son zamanlarda binlerce dosyanın yeniden incelenmesine sebep oldu. Kurum içinde devreye sokulan yenilikçi algoritmalar sayesinde geçmiş yıllara ait prim kayıtları detaylı bir biçimde gözden geçirilirken, denetmenlerin elde ettiği veriler, bazı durumlarda paravan şirketlerde çalışan bireylerin mağduriyetine yol açabiliyor.

E-DEVLET HİZMET DÖKÜMÜNDE K, S VE Ş KODLARININ ANLAMI NEDİR?

Vatandaşların kendi sigorta geçmişlerinde olası sorunları önceden belirleyebilmeleri için dijital kayıtlarını düzenli olarak kontrol etmeleri son derece önemlidir. MAK Haber yayınında konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan SGK Uzmanı Dilek Ete, hizmet döküm cetvelinin sol tarafında yer alan 4A veya 4B ifadelerinin yanındaki belirteçlerin kritik bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. Ete, sistemdeki simgelerin anlamını ve izlenmesi gereken yolları şu şekilde açıkladı:

"E-devlet sistemine giriş yaparak barkotlu hizmet dökümünüzü edinmelisiniz. Sadece e-devlet üzerinden hizmet dökümü almakla kalmayın; bu dökümü alma esnasında ekranınızın sol tarafında 4A ya da 4B yazacağını göreceksiniz. Eğer bu harflerin yanında K harfi varsa, bu kontrol altında olduğunuz anlamına gelir. S harfi, sahte olduğuna işaret ederken, Ş harfi şüpheli bir durumu işaret eder. Bu harfleri gördüğünüzde, bilin ki denetmen sizin dosyanızı incelemekte."

FIİLEN ÇALIŞANLAR, TOPLU İPTAL KARARLARIYLA YÜZLEŞEBİLİYOR

Müfettişlerin sahte işletmelere yönelik gerçekleştirdikleri incelemeler, işçiler arasında ayrım yapmayı zorlaştırabiliyor. Örneğin, Adana'da Ocak ayında emeklilik hakkı kazanan bir vatandaş, çalıştığı firmanın vergi kaçırdığı ve sahte sigortalı göstermesi nedeniyle toplamda 1.027 günlük priminin iptal edildiğini öğrendi. Kendisine ödenen 137 bin lira tutarındaki aylık paranın yasal faiziyle birlikte 158 bin lira olarak geri talep edildiğini ifade eden vatandaş, duruma itiraz etmesine rağmen bürokratik engellerle karşılaştı.

Müfettişlerin yoğunluk nedeniyle iş yerindeki tüm çalışanları ayrı ayrı dinleme fırsatı bulamadığını vurgulayan Dilek Ete, denetim sürecindeki eksikliklere ve topluca alınan kararların oluşturduğu risklere dikkat çekti:

"Bu denetimlerin sonuçları bazı bireylerin gerçekten çalışmadığını gösteriyor. Fiilen çalışmayanlar sadece paralarını ödeyerek kayıt altına alınmış. Bu bireylerin emekliliği ile ilgili bir hak arayışına girmek, sonucunda bir şey elde etmek oldukça zor. Ancak gerçekten fiilen çalışanların dahi iptali söz konusu oldu... Denetmen bir ihbar alıyor ya da denetim sırasında firmada 100 kişi çalışıyor ama SGK'ya hiç prim yatırılmamış olduğuna dair bir durumla karşılaşıyor. SGK neden daha önce bu durumu denetlemedi? Burada SGK'nın denetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini düşünüyorum."

Ete, inceleme sırasında yaşanan tanıklık süreçlerini de şu sözlerle aktardı:

"Denetmen geldiğinde bir şahıs, 'Ben burada Ayşe'yi görmedim, Makbule burada çalışmıyor' dediğinde, denetmenin 100 kişiyle görüşmesi mümkün değil. Hepsini iptal etti. 'Gidin mahkemede kendinizi ispat edin' dedi. Ancak eğer o denetmen sizi çağırmadan işinizi bilen biriyle hareket edip, gerçekten çalıştığınızı kanıtlayıcı belgelerle gidebilirseniz, denetmen sizi dinleyerek raporunu buna göre düzenleyecektir."

İNCELEME TAMAMLANMADAN KANITLARLA BAŞVURMAK ZORUNLUDUR

Emeklilik statüsü geçersiz sayılan kişilerse sadece aldıkları maaşlarla değil, tedavi masrafları ve bayram ikramiyeleri de yasal faiziyle geri talep ediliyor. Bu nedenle, e-Devlet ekranında riskli harfleri gören kişilerin tebligat beklemeden harekete geçmeleri öneriliyor:

"Gideceksiniz, beklenmeden hareket etmelisiniz. 'Ben emekliyim ya da emeklilik dönemim geldi, e-Devlet'e girdim K, S, Ş harfi var. Dosyamı öğrendim, gerçekten fiilen çalıştım' diyerek kanıtlayıcı belgelerle gitmeniz gerekli. Ancak bu belgeler yoksa, sadece paranızı ödeyerek kendinizi sigortalı gösterdiyseniz, artık ispatlayacağınız bir durum kalmamış olur. Mahkemeye gitseydiniz dahi kaybedersiniz ve bununla birlikte vekalet ücreti ödemek zorunda kalırsınız... Çünkü SGK yapay zeka ile çalışarak durumları çok rahat bir şekilde tespit edebiliyor."

TARIM SİGORTASINDAKİ USULSÜZ DOSYALAR GÖZDEN GEÇİRİLECEK

Usulsüz bildirimlerin yalnızca ticari işletmelerle sınırlı kalmadığını, tarım sektöründe de benzer uygulamaların yapıldığını dile getiren Dilek Ete, büyükşehirlerdeki merkezi semtlerde ikamet eden ve Ek-5 Tarım Sigortası yaptıran kişilerin incelemeye alınacağını duyurdu. Ete, tarımsal üretimle ilgisi bulunmayan kayıtlar üzerinde tespitlerini şu sözlerle aktardı:

"Ek-5 tarım oldukça tehlikeli bir durum. Alsancak'ta veya Nişantaşı'nda yaşayan bir kadın, Ek-5 tarım sigortası yaptırıyor ama tarımsal faaliyetleri yok. İlçe ya da muhtarlıktan bir belge alarak sigorta yaptırıyor. Bu kişiler de ilerleyen dönemlerde denetlenecek. Daha önce hiç tarım yapmamış olan bir kadın, Ek-5 tarım sigortası için ödeme yapmakta. Geçmişte yöneticilik yapmış, bankada çalışmış biri... Ben SGK yöneticileriyle sık sık bir araya geliyorum, onlar da bu konuları takip ediyor. Bir gün gelecek, mutlaka bu kişileri de incelemeye alacaklar."

Gelecekte ağır mali yaptırımlarla ve iptal kararlarıyla karşılaşmamak için sigortalıların belirli aralıklarla hizmet dökümlerini gözden geçirmeleri ve çalışma hayatının gerçek durumuyla uyumlu statüler üzerinden prim ödemeleri şarttır.